Tự do hay cô đơn?

Sự phụ thuộc, gánh nặng gia đình thay bằng sự độc lập tài chính, sự bình đẳng trong phân chia việc nhà. Sự tù túng được hóa giải bởi khái niệm “không gian riêng”, bởi càng văn minh, người ta càng trân trọng tự do cá nhân. Thế còn cô đơn?

"Say" tự do

Làm sao để chồng chia sẻ việc nhà? Làm sao để được tự do ra ngoài mỗi tuần vài lần dù chồng con đề huề? Làm sao vẫn tận hưởng được sự tự do, tự chủ của người đàn bà bốn mươi, khi vẫn có chồng bên cạnh? Cứ thấy Nguyễn Thanh Nga (làm sale phần mềm, ngụ P.4, Q.3, TP.HCM) thong thả xuất hiện, người đối diện lại dấy lên bao nhiêu câu hỏi.

Cứ thế, Nga trở thành “diễn giả” mỗi khi nhóm bạn hàn huyên về đề tài chồng con. Dĩ nhiên, Nga có một cuộc hôn nhân đủ thuyết phục để... có uy tín như thế trên các “diễn đàn hạnh phúc”. Là kỹ sư xây dựng, luôn tất bật công việc nhưng từ khi mới cưới, Trần Công Thành - chồng Nga, đã chủ động phân chia việc nhà. Mỗi chiều Hai, Tư, Sáu; Nga đón con, nấu bữa tối, cho con ăn uống, học hành. Thành lo phần việc đó những chiều Ba, Năm, Bảy. Phần thời gian “lịch trống”, họ được thoải mái gặp gỡ bạn bè, giải quyết việc riêng.

“Để cho nhau được thoải mái” là tôn chỉ cuộc hôn nhân của họ. Ở bên Thành, Nga như một “biểu tượng không tưởng” nhưng lại là hình ảnh ngày càng phổ biến ở những người phụ nữ hiện đại: có tiền, có địa vị, có tự do, và có… chồng. Thế nhưng, trong những chi tiết mà người nghe chỉ lướt qua rồi trầm trồ thán phục, có bao chuyện Nga muốn dừng lại, để thú nhận những rối rắm trong lòng.

Điện thoại, email, facebook và những khoảng riêng của Nga đều được Thành tôn trọng. Thậm chí, có người còn ngỡ Nga độc thân vì không bao giờ thấy cô phải trả lời điện thoại của chồng trong những cuộc gặp ngoài giờ. Khi gặp Nga ăn trưa cùng một người bạn nam, Thành chỉ đến lịch sự chào hỏi. Những lúc đối tác nam nhắn tin riêng tư liên tục khi đang ngồi cùng chồng; Nga lại mong chồng lấy điện thoại mở ra xem rồi... ghen tuông một lần. Cô thậm chí còn chuẩn bị những câu trả lời cho mọi tra hỏi. Nhưng Thành vẫn… “văn minh đến phát ghét”!

Anh cứ bình thản làm việc của anh. Nga phải tự xoay xở giữa bao nhiêu mời mọc, hẹn hò. Những lúc tàn tiệc, nhìn các nữ cộng sự vừa lấy xe, vừa luống cuống trả lời điện thoại của chồng, Nga lại thèm sự vướng víu ấy quá đỗi. Có những buổi chiều mỏi mệt ở chỗ làm, muốn gọi điện cho chồng đòi “đi đâu chơi tối nay” Nga cũng thôi vì “không biết hôm nay ngày chẵn hay ngày lẻ”. Chính cô cũng ngần ngại việc mình gây phiền hà đến thời gian riêng của chồng. Hôn nhân còn ý nghĩa gì khi người ta có thể đơn phương giải quyết mọi vấn đề của mình?

Lòng tự trọng "chật chội"

Đều là kiến trúc sư giỏi, kinh tế ổn định, mọi thứ trong hôn nhân của Hồ Nhân (37 tuổi, An Phú, Q.2, TP.HCM) và Triệu Thúy An (33 tuổi) đều ổn thỏa. Chỉ có điều, thỉnh thoảng An lại được cảnh báo về nguy cơ mất chồng, bởi Nhân cứ ngày càng phong độ, bất chấp quanh năm bù đầu với công ty riêng. Những cảnh báo ấy xuất hiện trong cuộc hôn nhân của họ chỉ qua những lời bông đùa.

Với An, ghen tuông là điều tối kỵ, bởi chính cô cũng “không thể thở nổi nếu chồng ghen tuông”. Suốt mười năm chung sống, An đã quen với việc Nhân phải tiếp xúc với nhiều nữ cộng tác viên trẻ đẹp. Người thân quen lo ngại lên tiếng, An chỉ gạt đi. Cô cương quyết không vào làm ở công ty của Nhân vì “công việc nhạy cảm” và vì “muốn vợ chồng được thoải mái”. Trong những bữa tiệc chung, họ khoác tay nhau xuất hiện, rồi chia ra “bắt cặp” với những đối tác khác trên sàn nhảy. Trước những lời mời du lịch, họ cũng chia nhau, vợ đi thì chồng phải ở nhà, để được... tự do.

Chuyện sẽ chẳng có gì nếu lòng An không biết ghen. Một dạo, An liên tục được “méc” rằng mỗi sáng, bàn làm việc của Nhân lại được cô trưởng phòng thiết kế mới bày một lọ hoa. Vờ “hỏi chơi” về lọ hoa trong một lần ghé công ty, An được chồng trả lời thản nhiên: “Của Nhiên (tên cô trưởng phòng) cắm đó”. An lập tức dập tắt bao “câu hỏi dở hơi”, dù cũng lờ mờ thấy như có sự khác lạ trong mối quan hệ này.

Mọi chuyến công tác, Nhân đều công khai đưa Nhiên đi cùng. An vẫn dằn lòng không phản ứng, bởi... “đó là việc riêng của anh ấy”. Nhân vẫn quan tâm và có trách nhiệm với gia đình. Càng hồ nghi, An lại càng lịch sự. Lần đầu tiên An lên tiếng là khi Nhân nhắn tin thâu đêm với nữ cộng sự, rồi giải thích nhẹ bâng “Nhiên có tâm sự” khi An thỉnh thoảng lại thức giấc, nhìn anh lạ lẫm. Sáng hôm sau, khi cả hai chuẩn bị ra khỏi nhà, An nói: “Anh cần ở bên Nhiên như vậy, hay anh đến với cô ấy đi”, rồi lẳng lặng ra khỏi cửa.

Ghen tuông, đổ lỗi, “xử” tình địch hay “nhắc tuồng” về lòng chung thủy là chuyện xa lạ với những người bạn đời giàu lòng tự trọng. Lòng tự trọng đã không cho phép An can thiệp hay thắc mắc trước những lựa chọn riêng tư của chồng. Khi ấy, “giữ chồng” là một việc tầm thường, “ghen” là chuyện... mất thể diện. Rồi, cũng vì tự trọng mà trước hàng loạt câu hỏi như: “Anh có tình cảm đặc biệt với Nhiên không? Có muốn gắn bó với Nhiên không?...” - Nhân không thể nói “không”.

Đối thoại vợ chồng dẫu năm lần bảy lượt diễn ra trước mỗi lần hoàn thiện thủ tục ly hôn, vẫn không có chỗ cho Nhân giãi bày lòng mình. Rằng, tất cả những xiêu đổ đó đã có thể được “chống đỡ” nếu An mở lời, hoặc đưa tay níu lại. Rằng ngay cả bây giờ, chỉ cần An thành thật là vẫn muốn tiếp tục hôn nhân, anh sẽ lập tức trở thành kẻ “không biết xấu hổ” vì đã thừa nhận xao lòng trước người khác. Nếu “không níu kéo” là phương châm của An, thì “chấp nhận” và “trả giá” là việc đương nhiên anh phải làm. Nếu từng trải nghiệm một cuộc hôn nhân đầy... cam kết, người trong cuộc sẽ chẳng xa lạ với “luật chơi” này.

Cuối cùng, khoảng cách trong những cuộc hôn nhân kia được tạo ra để mỗi người được tự do với thế giới của mình, hay chỉ để bảo toàn những vỏ bọc? “Yên thân” trong từng vỏ bọc riêng, mỗi người chẳng còn động lực để bước ra và cũng không ai “gõ cửa”. Con người được “giải phóng” trong hôn nhân kiểu mới bỗng trần trụi, bơ vơ giữa bầu trời tự do ấy và thay cho những ràng buộc cũ kỹ, họ trở về với bi kịch của sự yếu đuối và cô đơn.

Thanh Tân