Cá chết hàng loạt ở miền Trung: Chuyên gia phỏng đoán nguyên nhân gì?

KENHPHUNU.COM | 10:00 , 26/04/2016

Dải bờ biển chạy qua các tỉnh Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị và Thừa Thiên - Huế đều ghi nhận cá biển chết hàng loạt, trong đó có nhiều loài sống xa bờ, ở tầng sâu, trọng lượng tới 35-50kg.

Ngư dân khốn đốn

Vài ngày nay, ngư dân xã Lộc Vĩnh (Phú Lộc, Thừa Thiên - Huế) phát hiện nhiều loại cá như chình, đuối, vẩu… chết ngập cả bãi biển. Những ngư dân có nhiều năm kinh nghiệm cũng không thể lý giải được hiện tượng này. Nhiều loài sinh sống ở đáy biển và rất khó đánh bắt, nay cũng chết dạt bờ. Nhiều ngư dân đã chấp nhận phơi thuyền, không vươn khơi nhiều ngày nay vì những chuyến đi biển giờ không còn nhiều cá để bắt.

Hơn nữa, đánh bắt về cũng không bán được vì người dân tưởng cá chết nên không mua. Nhiều hộ dân có lồng cá, hồ nuôi nằm sát cửa biển Lạch Giang cũng ghi nhận hiện tượng cá chết trắng hồ, bốc mùi hôi. “Hai hôm trước khi thủy triều dâng, nước biển tràn qua nhiều hồ nuôi. Đến khi thủy triều rút đi thì nhiều loài cá trong hồ và ở các sông cũng chết dần, nổi lềnh bềnh”, một người cho hay.

Cá chết hàng loạt ở miền Trung: Chuyên gia phỏng đoán nguyên nhân gì?

Tại Vĩnh Linh, (Quảng Trị), sáng 21/4, hàng chục thuyền cá và thúng chai neo đậu ở cảng cá Cửa Tùng. Không khí vắng vẻ như đang trong mùa mưa bão. Phía cửa biển, hàng dài thuyền cá nối đuôi vào bờ. Một ngư dân vừa cập bờ với ít cá mú, hồng, chai, thiều... Vẻ mặt buồn bã, ông cho biết chuyến biển ra Cồn Cỏ dự kiến kéo dài 5 ngày, nhưng phải vào bờ sớm hơn 2 ngày.

“Hôm qua nghe gia đình gọi ra báo cá biển chết nên giá xuống, không ai mua, đành thu lưới vào bờ”, ông nói.

Với chiếc thuyền 12CV, ông cùng bạn thuyền chọn vùng biển Cồn Cỏ để đánh bắt. Mỗi chuyến đi 5-6 ngày ít nhiều mang về cho họ nguồn thu 5-20 triệu đồng. Trước tình trạng cá chết, ông phải tạm nghỉ đánh bắt vài ngày, “chờ tạm lắng và thêm thông tin rồi mới trở ra biển”. Vợ ngư dân này cho biết thêm, giá cá xuất khẩu rớt xuống còn một nửa, trong ở chợ không ai mua. “Giờ cá đặc sản mà bán rẻ mạt như cá thường”, bà nói.

Xách mớ cá gần chục kg lên bờ, một ngư dân khác cho hay thường vợ vẫn mang đi bán ở chợ, nhưng nay không ai mua nên mang về ăn. Thường ngày, ông đi biển bằng thúng chai lúc rạng sáng. Lưới cá được thả từ hôm trước, ông ra thu lưới rồi trở về lúc 9-10h. Giờ cá không ai mua, ông đành thu lưới, gác chèo tạm nghỉ. Một số ngư dân cho hay nhiều loài cá như chai, thiều... ngày thường sống ở tầng đáy rất khó đánh bắt, nay thả lưới được rất nhiều do cá bơi lên các rặng đá.

Đại diện UBND thị trấn Lăng Cô (Phú Lộc) cho hay, không chỉ cá biển dạt bờ mà nhiều diện tích nuôi cá lồng của người dân ở Dốc Giềnh, thôn An Cư Đông (khu vực cửa biển Lăng Cô) cũng ghi nhận tình trạng cá chết. Gần 5 tấn cá của hơn 100 hộ dân nuôi nhiều giống như: hồng, mú, vẩu… đã chết, thiệt hại gần một tỷ.

Hiện tượng cá chết lần đầu tiên được ghi nhận ở các lồng bè nuôi trên biển, gần khu kinh tế Vũng Áng (thị xã Kỳ Anh, Hà Tĩnh) vào đầu tháng 4/2016. Sau đó cá biển tự nhiên, cá nuôi lồng bè và cá hồ ven biển của Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên - Huế đồng loạt chết.

Tại Hà Tĩnh,đại diện UBND thị xã Kỳ Anh cho hay, ở các xã như Kỳ Lợi, Kỳ Hà, Kỳ Ninh mấy tuần qua lượng cá nuôi bằng lồng trên biển bị chết trắng, số lượng lên tới hơn 37.000 con, ước tính thiệt hại ban đầu 1,5 tỷ đồng.

Giả thiết của chuyên gia

TS Vũ Thành Ca, Vụ Hợp tác quốc tế và Khoa học công nghệ (Tổng cục Biển và hải đảo) cho biết, thống kê chưa đầy đủ từ đầu năm đến nay có hơn 30 vụ cá biển chết hàng loạt trên thế giới, chủ yếu liên quan đến môi trường biển. Có nhiều nguyên nhân dẫn đến việc này, như: sự thay đổi đột ngột của nhiệt độ, rò rỉ chất ô nhiễm, bùng phát của tảo độc do phú dưỡng, cạn kiệt ôxy do phân hủy chất hữu cơ trong tầng nước sâu, dịch bệnh do vi trùng, virus hoặc ký sinh trùng...

Đối với khu vực biển không sâu, chất ô nhiễm hữu cơ được thải ra từ bờ sẽ không được pha loãng nhanh. Nếu nhiệt độ nước biển tăng mạnh, quá trình phân hủy chất hữu cơ sẽ diễn ra nhanh, lượng tiêu thụ ôxy sẽ lớn. Sự đốt nóng bề mặt sẽ tạo ra sự phân tầng mật độ nước biển rất mạnh, nếu gió không mạnh, sóng mặt không đủ để tạo ra sự xáo trộn nước, sẽ khiến nước ở các tầng dưới mặt bị cạn kiệt ôxy, làm chết cá.

Cá biển khu vực gần bờ Bắc Trung Bộ chết vào ngày từ 14 đến 18/4 là những ngày nắng nóng và biển khá lặng nên gió từ bờ thổi ra biển không đủ tạo ra sự xáo trộn mạnh mẽ của nước biển. “Vì vậy, lý do khiến cá biển chết hàng loạt có thể là do nước thải từ bờ đã phân hủy mạnh, gây nên cạn kiệt ôxy trong các tầng nước dưới mặt”, ông Ca nói.

Cùng quan điểm trên, nhưng tiến sĩ Nguyễn Hữu Dũng, từng làm việc ở Hiệp hội chế biến và xuất khẩu thủy sản Việt Nam chỉ rõ hơn nguồn chất thải khiến môi trường biển bị biến động đột ngột khả năng cao có nguồn gốc từ KCN Vũng Áng (Hà Tĩnh).

“Chất độc theo dòng nước tràn ra biển, sau đó theo dòng hải lưu lan sang vùng biển khác”, ông Dũng nói và cho biết đây lần đầu Việt Nam ghi nhận trường hợp cá lớn ở tầng sâu chết nhiều như vậy.

Theo chuyên gia thủy sản Bùi Quang Tề, thông thường môi trường biển ô nhiễm khiến tảo “nở hoa”, lấy hết ôxy khiến cá chết. Nhưng ở vùng biển miền Trung tảo thậm chí không thể phát triển thì chứng tỏ mức độ ô nhiễm quá trầm trọng.

Năm 2001-2002 ở vùng biển Ninh Thuận và Bình Thuận từng có hiện tượng thủy triều đỏ, còn gọi là tảo “nở hoa” do ô nhiễm trong phạm vi dài 25km và rộng 5km khiến cá, tôm nuôi lồng bè chết hàng loạt. Sau đó hàng loạt vùng biển khác cũng có hiện tượng này.

Trong khi đó, một chuyên gia về tài nguyên biển khuyến cáo đơn vị chức năng cần xem trong cá có xyanua không. Đây là chất chất độc được sử dụng làm phương tiện đánh bắt bằng cách tác động lên hệ thần kinh của cá và như liều thuốc an thần khiến việc đánh bắt dễ dàng hơn.

Trước đây Philippines từng yêu cầu Trung Quốc không được đánh bắt cá bằng việc sử dụng chất này. “Với kinh nghiệm của tôi, cá ở rặng đá, san hô rất khỏe và tôi nghĩ chất độc như xyanua đã khiến chúng chết”, ông nói. Dù đưa ra nhiều giả thiết về nguyên nhân cá chết, nhưng các chuyên gia thủy sản, môi trường biển vẫn cho rằng để vụ việc được làm rõ, giới chức cần lấy mẫu nước ở các tầng tại nhiều địa điểm và phân tích, xác định mức độ, thành phần chất gây ô nhiễm. Ngoài ra, lực lượng chức năng phải kiểm tra cơ sở sản xuất, trung tâm dân sinh trên bờ có khả năng xả thải, gây ô nhiễm nước biển", chuyên gia này nói.

Trả lời báo chí, ông Trần Công Khôi, Phó Vụ trưởng Vụ Nuôi trồng thủy sản (Tổng cục Thủy sản) cho biết hiện nay đơn vị đảm nhận nhiệm vụ phân tích mẫu nước tại các vùng có cá chết hàng loạt là Viện Nghiên cứu nuôi trồng Thủy sản I (Bộ NN&PTNT).

Hiện Bộ tiếp tục cử một đoàn công tác vào làm việc với lãnh đạo, ngành chức năng của các tỉnh Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên - Huế. Bộ NN&PTNT cũng đã có công văn gửi UBND các tỉnh ven biển từ Hà Tĩnh đến Thừa Thiên - Huế về việc xử lý hiện tượng hải sản chết bất thường, nêu rõ trong khi chờ kết quả xác định nguyên nhân, các tỉnh cần nghiêm cấm việc sử dụng cá chết làm thực phẩm dưới mọi hình thức; khẩn trương thu gom cá chết để tiêu hủy theo quy định để hạn chế ô nhiễm môi trường.

Bộ cũng đề nghị các cơ quan quản lý nuôi trồng thủy sản hướng dẫn người nuôi theo dõi để kịp thời phát hiện các dấu hiệu bất thường của môi trường nuôi; tạm thời chưa thả giống; không lấy nước vào bè nuôi, ao đầm nuôi ven biển vùng bị thiệt hại trong khi chưa xác định được nguyên nhân.

Theo nhóm phóng viên (Pháp luật và thời đại)

Nguồn: emdep

CHIA SẺ BÀI NÀY